Türkiye'de Noel: Ağaç ve Noel Baba Neden Yılbaşı Gecesini Bekler?

Türkiye'de Noel kutlanır mı? Resmî tatil olarak kutlanmaz. Türkiye'de 25 Aralık sıradan bir iş ve okul günüdür. Yine de aralık sonunda Türkiye'ye gelenler süslü ağaçlarla, şehir sokaklarındaki rengârenk ışıklarla ve Noel Baba'yla karşılaşır. Hepsi başka bir gece içindir: yılbaşı. Aşağıda iki kutlamanın nasıl bir arada yürüdüğünü, gerçek Aziz Nikolaos'un hikâyeye nereden girdiğini ve yurt dışındaki ailelerin ikisinin de tadını nasıl çıkarabileceğini bulacaksınız.

Noel Türkiye'de tatil mi?

Hayır. 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun, 1 Ocak'ı yılbaşı tatili olarak sayar, 25 Aralık'ı ise saymaz. Bu yüzden Noel günü okullar ve iş yerleri açıktır, gündelik hayat olağan akışında sürer. Noel herkesin bildiği bir sözcüktür ve onu kutlayanlar kendi gününde kutlar. Yine de ülke genelinde yaygın olarak kutlanmaz. Ailelerin aralıkta dört gözle beklediği gece, ayın 31'idir.

Yeni yılın ilk gününe Türkçede yılbaşı, yani kelimesi kelimesine “yılın başı” denir. Türk Dil Kurumu sözlüğü yılbaşını ocak ayının birinci günü olarak tanımlar; ondan önceki gecenin adı ise yılbaşı gecesi. 1 Ocak tatil olduğu için bu gece geç saatlere kadar uzayabilir.

Neden Noel'e benziyor: ağaç, ışıklar ve Noel Baba

Pek çok ziyaretçi, aralıkta bir Türk evinin oturma odasında süslü bir çam ağacı görünce şaşırır. Türkiye'de bu ağacın en yaygın adı yılbaşı ağacı, ama sözlükte şu ad da geçer: Noel ağacı. Pek çok kişi ağacı Noel için değil, yılbaşı gecesi için kurar ve ışıklarla, renkli toplarla süsler. Büyük şehirlerin sokakları da aynı gece için süslenir.

Noel Baba. İngilizcede Santa Claus olarak bilinir. Türkiye'de hediyelerini yeni yıl için getirir ve hediyeler yılbaşı ağacının altında bekler.

Hediyeler. Aile bireyleri ve yakın arkadaşlar yılbaşı gecesi çoğu zaman birbirine küçük hediyeler verir. Bu anlayışa uygun fikirler için yılbaşı çorabı ve yılbaşı çekilişi için küçük Türk hediyeleri yazımıza göz atın.

Sözcükler üzerine bir not. Ağaç ve Noel Baba Noel'i bu kadar andırdığı için, bütün dönem için gelişigüzel Noel dendiğini bile duyabilirsiniz. Ama gecenin adı yine yılbaşı, söylenen dilek de Mutlu yıllar; “Merry Christmas” demek olan Mutlu Noeller, bu gecenin dileği değildir. Yeni yılı kutlamanın bütün yolları için Türkçe yeni yıl dilekleri yazımıza bakın.

Noel Baba'nın hikâyesi Türkiye'de başlıyor

Çocukların bayıldığı bir bilgi: Hikâyesi zamanla Noel Baba efsanesine dönüşen dördüncü yüzyıl figürü Aziz Nikolaos, rivayete göre Patara'da doğmuş ve Akdeniz kıyısındaki Myra'da yaşamıştır. Myra, bugün Antalya'ya bağlı Demre'dir. Demre'de onun adını taşıyan tarihî yer bugün bir müzedir: Aziz Nikolaos Anıt Müzesi. Bu yüzden bir çocuk Noel Baba hikâyesinin nerede başladığını sorduğunda “Türkiye kıyılarında” demek eğlenceli bir cevap olur.

Bir Türk evinde yılbaşı gecesi

Bu gece aile, yemek ve geri sayımla geçer. Fırında hindi pek çok evde yılbaşı sofrasının gözdesi hâline gelmiştir; yanında salatalar, mezeler, tatlılar ve bol bol çay olur. Bütün akşam masadan eksik olmayan bir şey daha var: kuruyemiş. Pek çok evde ya tombala, ya da kâğıt oynanır. Gece yarısı herkes hep birlikte geri sayar: on, dokuz, sekiz, yedi, altı, beş, dört, üç, iki, bir, ardından da hep bir ağızdan Mutlu yıllar! diye bağırılır. Gecenin bütün ayrıntıları için Türkiye'de yılbaşı gelenekleri yazımızı okuyun.

Videonun sayfasına gidin →

Bazı aileler küçük halk âdetlerini de sürdürür. Halk inancına göre kırmızı nar, bolluğu simgeler; bazı kişiler de yılbaşı gecesi kapının önünde bir nar kırar ve bereketli bir yıl diler. Bu bir halk âdetidir ve pek çok aile bunu yapmaz.

Bir evde Noel ve yılbaşı: yurt dışındaki ailelere fikirler

Türkiye dışında yaşıyorsanız aralık size iki kutlama birden getirebilir: okulda, işte ya da eşinizin ailesiyle Noel, kendi ailenizle de Türk usulü yılbaşı. İkisi kolayca bir araya gelir.

• Tek ağaç, iki gece. Ağacı Noel için kurun ve ışıklarını 31 Aralık gece yarısına kadar yakık tutun. Her yıl ağaca bir Türk süsü ekleyin; örneğin Yeni Yılınız Kutlu Olsun süsünü, ya da gülümseyen mavi boncuğuyla Nazar Değmesin süsünü seçebilirsiniz. Ya da bütün ekibi birden asın: All the Characters Together süsü Roots & Talks karakterlerini yan yana gösterir. Daha fazla fikir için nazar boncuklu yılbaşı süsleri yazımıza göz atın.
• İki dilek. 25 Aralık'ta Mutlu Noeller deyin, 31 Aralık'ta da Mutlu yıllar dileyin.
• Türkiye'yle birlikte geri sayın. Türkiye yıl boyunca UTC+3 saatini kullanır, bu yüzden batıdaki aileler için gece yarısı erken gelir: Berlin'de saat 22.00, Londra'da 21.00, New York'ta 16.00, Los Angeles'ta 13.00. Büyükanne ve büyükbabayı onların gece yarısında arayın, çocuklar da yatmadan önce onlarla birlikte geri saysın.
• Yemekten sonra bir oyun. Bir deste kâğıt herkesi masada tutar. Üç, İki, Bir, Mutlu Yıllar iskambil kartları her kartın arkasında “üç, iki, bir… mutlu yıllar!” geri sayımını taşır.
• İlk sabah için bir hediye. Yeni bir takvim, yeni yıl için çok doğal bir hediyedir. Roots & Talks Characters 2027 duvar takvimi her ay için ayrı bir resim sunar ve ocakta Ela ile başlar. Daha fazlası takvimler koleksiyonumuzda.

Meraklı çocuklar için kısa bir cevap

Bir çocuk, Türk kuzenlerinin hediyelerini neden Noel'den bir hafta sonra açtığını sorarsa şunu deneyin: “Türkiye'de kışın en büyük kutlaması yılbaşı gecesidir. İnsanlar ağaç kurar, Noel Baba hediye getirir ve gece yarısı herkes on, dokuz, sekiz diye başlayıp sonuna kadar sayar: bir! Hikâyesi Noel Baba'ya dönüşen adam da çok eskiden Türkiye'de, Demre'de yaşamış.”

Bu mevsim için daha fazlası

Türkçe bir dilek taşıyan hediyeler için Türk usulü yılbaşı hediyeleri yazımızı okuyun. Ailenizin bir kısmı başka bir ülkede yaşıyorsa yurt dışında yaşayan Türk ailelere hediyeler ile Türk büyükanne ve büyükbabalara hediyeler yazılarımıza göz atın. İki işi birden gören bir ağaç için bütün süsler Türk yılbaşı süsleri koleksiyonumuzda. Mutlu yıllar!